"Puls Medycyny" 2016 nr 5 (5), s. 4.

Polacy ważą coraz więcej

Należymy do pierwszej dziesiątki najbardziej otyłych narodów w Europie. Jak wynika ze statystyk, skala problemu jest z roku na rok coraz większa. Według danych GUS i Urzędu Statystycznego Unii Europejskiej EUROSTAT, już połowa Polaków choruje na nadwagę i otyłość, a dokładnie 46 proc. kobiet i 64 proc. mężczyzn. Wyprzedzają nas Maltańczycy, Czesi, Słoweńcy, Grecy, Łotysze i Węgrzy, ale daleko nam do Francuzów, Belgów czy Austriaków, gdzie osób z nadwagą jest najmniej.

 

Od kilkudziesięciu lat częstość zachorowań na nadwagę i otyłość zwiększa się na całym świecie. Od 1980 r. liczba chorych prawie się podwoiła i aktualnie sięga 2 mld. Główną przyczyną są zmiany w stylu życia, a mianowicie zmniejszenie aktywności fizycznej oraz zmiana nawyków żywieniowych polegająca na dużej konsumpcji produktów wysokokalorycznych.

Wiele chorób jest skutkiem 
nadmiernej masy ciała

Zgodnie z kryteriami WHO, chory na otyłość to osoba, u której wskaźnik BMI wynosi 30 i więcej. Osoby otyłe mogą się zgłaszać do lekarza z wielu powodów, ponieważ częściej chorują na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, mają zaburzenia gospodarki lipidowej, co zwiększa zagrożenie miażdżycą i chorobą wieńcową. Prowadzi też do niewydolności serca, oddechowej i nerek. Nadmiar tkanki tłuszczowej jest przyczyną przeciążenia układu ruchu, rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych, biodrowych i stawów kręgosłupa.

Otyli częściej niż osoby z prawidłową masą ciała cierpią na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową i żylaki kończyn dolnych, kamicę pęcherzyka żółciowego, dnę moczanowa, kobiety mają zaburzenia miesiączkowania i hirsutyzm, a mężczyźni ginekomastię i zaburzenia libido. 

Nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko nowotworów: jelita grubego, pęcherzyka żółciowego oraz hormonozależnych: raka piersi, endometrium, jajnika, gruczołu krokowego i gruczołu tarczowego. Wspomina się również o zwiększonym ryzyku rozwoju: białaczki, szpiczaka mnogiego czy chłoniaków nieziarniczych.

Jeżeli lekarz spojrzy na te schorzenia przez pryzmat ich przyczyny, czyli otyłości, to przede wszystkim powinien zastanowić się, jak skutecznie ją leczyć.

Obesitolog potrzebny od zaraz

Otyłość jest chorobą przewlekłą bez tendencji do samoistnego ustępowania. To choroba o złożonej etiologii, w której rolę odgrywają czynniki środowiskowe, psychologiczne i zaburzenia osi hormonalnych regulujących pobór pokarmu. W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Światowej Organizacji Zdrowia jest wymieniana jako „choroba spowodowana nadmierną podażą energii” (E.66). 

Leczenie otyłości nie polega tylko na wprowadzeniu ograniczającej diety i zwiększeniu aktywności ruchowej. Konieczna jest opieka angażująca wielu specjalistów: obesitologa, dietetyka, psychologa, fizjoterapeuty, a jeśli to konieczne także chirurga bariatry.

„Otyłość to choroba wymagająca kompleksowej interdyscyplinarnej opieki zdrowotnej” — mówi prof. dr hab. Magdalena Olszanecka-Glinianowicz, kierownik Zakładu Promocji Zdrowia i Leczenia Otyłości Katedry Patofizjologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością. Tymczasem w naszym kraju jest zaledwie 15 obesitologów mających certyfikaty Światowego i Europejskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością. 15 specjalistów na prawie 20 mln osób potrzebujących ich pomocy. 

W Polsce nie istnieje specjalizacja lekarska obesitologia. Członkowie Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością już kilka lat temu zwrócili uwagę na konieczność powołania takiej specjalizacji, którą realizowaliby pediatrzy, interniści, chirurdzy bariatryczni i metaboliczni.

„Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi obecnie prac w zakresie stworzenia nowej specjalizacji lekarskiej — obesitologii” — poinformowała nas Milena Kruszewska, rzecznik prasowy ministra zdrowia.

Problem przerasta możliwości lekarza rodzinnego

Zgodnie z ustawą, leczeniem otyłości powinni się zajmować lekarze rodzinni. Jednak ciężar opieki zdrowotnej skupiający się obecnie na ich barkach sprawia, że nie mogą oni poświęcić odpowiedniej ilości czasu pacjentowi z rozwijającą się czy rozwiniętą otyłością. Lekarz poz, który ma dla pacjenta 10-15 minut, nie jest w stanie zebrać  od niego wywiadu żywieniowego, sprawdzić, czy nie ma on depresji, zbadać składu ciała i zdiagnozować chorób towarzyszących otyłości.

„Pomiary masy ciała, wzrostu i obwodu talii stanowią integralną część badania fizykalnego odnotowanego w dokumentacji pacjenta. Powinny się one odbywać nie tylko w chwili zapisu pacjenta do lekarza rodzinnego, ale w każdej sytuacji, kiedy lekarz podejrzewa nieprawidłową masę ciała” — uważa lek. Agnieszka Jankowska-Zduńczyk, konsultant krajowy ds. medycyny rodzinnej.

Faktem jest, że ani szkolenie przed dyplomem, ani podyplomowe nie zapewnia lekarzom dostatecznej wiedzy w zakresie leczenia otyłości. W Polsce istnieją wąskie podspecjalizacje zajmujące się leczeniem jej powikłań. Brakuje natomiast internistów, pediatrów i chirurgów mających profesjonalną wiedzę z zakresu leczenia dietetycznego, psychologicznych uwarunkowań i skutków otyłości czy rehabilitacji ruchowej osób otyłych. Nie mają także wiedzy dotyczącej przygotowania takich pacjentów do zabiegów chirurgii bariatrycznej oraz ich wieloletniego prowadzenia po tym leczeniu.

„Marzy mi się powstanie w Polsce centrów leczenia otyłości, w których stanowiący zgrany duet chirurg i internista lub pediatra z podspecjalizacją z obesitologii, wspomagani przez psychologa i dietetyka, będą wspólnie działać dla dobra pacjentów. Wtedy będą mogli udowodnić, że zarówno zachowawcze, jak i zabiegowe leczenie otyłości jest skuteczne i efektywne kosztowo, jeżeli jest prowadzone przez profesjonalny zespół” — mówi prof. Olszanecka-Glinianowicz.

 

Trendy w Europie
Najgrubsi Grecy, Czesi i Brytyjczycy
W krajach europejskich ponad 50 proc. mieszkańców ma nadwagę, a u 30 proc. rozpoznano otyłość. Według jednych badań, najbardziej otyłym narodem są Grecy, według innych — Czesi lub Brytyjczycy. Populacje Europy Wschodniej, Bałkanów oraz byłych republik sowieckich są generalnie szczuplejsze niż populacja Europy Zachodniej, z nadwagą na poziomie 40 proc., a otyłością poniżej 10 proc. Z danych OECD oraz EUROSTATU wynika, że krajem o najniższej częstości występowania otyłości jest Rumunia. 

 

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

2016-03-16

5 / 2016

2016-03-16

Zaloguj się

Felieton

Świąteczne odchudzanie (od redaktora)

Zdrowie na Wiejskiej W poszukiwaniu dobrej zmiany (Zdrowie na Wiejskiej)

Raport

Polacy ważą coraz więcej

Czy świadomość żywieniowa odchudzi Polaków?

Bliżej personalizowanej medycyny otyłości

Czekolada nie jest dobrym prezentem dla dziecka

Czy probiotyk pomoże schudnąć?

Kolejny minus dla soli

Walka z cukrzycą tylko wtedy będzie skuteczna, 
gdy opanuje się epidemię otyłości

Poprawa wydolności fizycznej to marker zmniejszenia 
ryzyka sercowo-naczyniowego

Fakty

Personalizacja leczenia przyszłością medycyny

Elbląg optymalizuje funkcjonowanie swoich szpitali

Lekarz tylko w teorii jest zawodem zaufania publicznego

Dialog dla zdrowia

Internet w praktyce lekarskiej — szanse czy zagrożenia?

Wywiad

Jak w Polsce zbudowaliśmy politykę senioralną i... co dalej?

Świat Medycyny

Aplikacja zapewniająca stały monitoring chorego

Polskie protezy serca dla dzieci już w przyszłym roku

Czas na onkologię

Raport ASCO. Przełomowe terapie w walce z rakiem 2016

Nie można bagatelizować niegojących się ran na skórze

Potencjał leków w terapii czerniaka 
jest nadal badany

Leki demetylujące zawracają komórki nowotworowe ze złej drogi

Lepszy stan odżywienia pacjenta, skuteczniejsze leczenie

Klinika

Precyzyjne i bezpieczne neuroendowaskularne leczenie tętniaków mózgu

Niedobory żywieniowe osłabiają odporność dziecka

Jak dbać o delikatny układ pokarmowy niemowlęcia

Świat Medycyny

Dla osób starszych ważniejszy jest trening aktywizujący niż fizykoterapia i masaż

Prawo

Czy warto ubezpieczać się od zdarzeń medycznych

Wciąż poszerzane uprawnienia lekarza podstawowej opieki zdrowotnej

Praca

Jak rozliczać w zeznaniach PIT 
finansowanie udziału w kongresach medycznych

Prawo

Jak rozliczać w zeznaniach PIT 
finansowanie udziału w kongresach medycznych

Felieton

Tresura służby zdrowia (Ostrzej, ale bez skalpela, 
Marek Stankiewicz)

Raport

Transplantologia, jak cała medycyna, potrzebuje pionierów

Ratunek dla chorych z krańcową 
niewydolnością wątroby

Aby każdy biorca mógł
 doczekać się przeszczepu

Wiele hałasu o takrolimus

Wciąż napotykamy zagadki immunologiczne 
w praktyce transplantologicznej

Najważniejsza jest 
praca zespołowa